Zapomniane miejsca #1 – Ruiny Pałacu w Kopicach i opowieść o Kopciuszku

dnia

Wszyscy znamy sztandarowe zabytki i miejsca na mapie Polski, które warto zobaczyć. Co jednak, gdy odhaczymy już Wawel, Łazienki, Stare Miasto we Wrocławiu, Wieliczkę czy Koziołki w Poznaniu? Alternatywną formą turystyki może być zwiedzanie starych i często niszczejących miejsc, które mimo zapomnienia mają bardzo bogata przeszłość.

Zapomniane miejsca to cykl, w którym przedstawiać będę opuszczone miejsca, niszczejąca pałace, zamki, kościoły, parki, folwarki… Chciałabym przybliżyć Wam przeszłość tych zabytków, niejednokrotnie zawiłą i tajemniczą, ale pomijaną we wszelkich przewodnikach i rankingach.

Pierwszy tekst poświęcony będzie Pałacowi w Kopicach na Opolszczyźnie. Kompleks położony jest w odległości 40 km od Opola i 70 km od Wrocławia, więc bez problemu można dojechać w te rejony pociągiem, samochodem lub autostopem. Dla tych, którzy preferują bardziej aktywną formę spędzania czasu proponuję rower. Po całym Śląsku, a z pewnością po Opolszczyźnie porozrzucane są ciekawe perły architektury. Te bardziej i mniej znane. W promieniu 100 km od Kopic znajdują się jeszcze dwa znane mi, opuszczone miejsca, jest to Kompleks młynski Amerykan oraz Piramida w Rożnowie.

kop mampa
Ruiny pałacu w Kopicach na mapie

Historia Pałacu w Kopicach

Historia Pałacu w Kopicach sięga XIV w. Od tego czasu, w przybliżeniu co sto lat, zmieniał się właściciel kompleksu. Początkowo był to ród von Borsnitz,  później von Beess, następnie pałac wszedł w posiadanie kanonika katedry wrocławskiej Baltazara von Neckern, potem Hansa Heinricha Heymanna von Rosenthal, Gotfrieda von Spätgen, a od 1751 roku właścicielem Kopic była śląska rodzina von Sierstorpff. W XVIII w. dokonano przebudowy, zmieniając posiadłość w klasycystyczną rezydencję.

kopice 1
Pałac w Kopicach w latach 1900 – 1905

Kolejne modernizacje i przebudowy

Pod koniec lat 50. XIX w. w Kopicach zamieszkał „Śląski Kopciuszek”, czyli Joanna Schaffgotsch von Schmoberg-Godulla. Joanna wraz z mężem zleciła kolejną przebudowę pałacu, a także wiele zmian w pałacowym ogrodzie. W bliskiej odległości od pałacu utworzono ogrody warzywne i kwiatowe, sad, oranżerię oraz ogród zimowy, w którym rosły drzewa tropikalne. W parku, który sięgał 60 ha znaleźć można było reprezentacyjne fontanny, ponad 1300 rzeź ogrodowych oraz piękne stuletnie dęby. W parku hrabia von Schaffgotsch hodował daniele.

kopice 3
Altanka z kolumną na sztucznej wyspie

Przepychu dopełniały kwiatowe dywany rozpościerające się przed trzema stawami należącymi do posiadłości. Na jednym ze stawów utworzona była sztuczna wyspa, na której znajdowała się altanka z kolumną, na której znajdowała się figura anioła. Dzięki trzem stawom wokół posiadłości pałac w Kopicach zwany był przez miejscowych pałacem na wodzie. 

kopice 5
Widok na staw i park w Kopicach

Opis ten, z całą pewnością może zaświadczać o tym, jaka piękna, ogromna i majestatyczna była to posiadłość. Jeszcze sto lat temu tętniąca życiem.

kopice 2
Pałac w Kopicach lata 1900 – 1906

Grabieże i tragiczny w skutkach pożar

Pałac w Kopicach należał do rodziny Schaffgotsch do końca 1945 roku. Później przez pewnie czas odbywały się tam bale i potańcówki. Niestety od tego czasu zaczęto systematycznie szabrować ‚bezpańską’ posiadłość, dziś z 1300 rzeźb nie została ani jedna. Jednak nie to było największą tragedią pałacu. Pod koniec lat 50. XX w. w posiadłości urządzono spichlerz na zboże. Niestety w ‚magazynach’ dochodziło do licznych machlojek i sprawą zainteresowała się władza. Wówczas winowajcy, aby ukryć ewentualne dowody postanowili podpalić pałac. W taki własnie sposób przepiękna rezydencja stała się ruiną. Okoliczni mieszkańcy rozkradli wszystko co się dało; zimną wycinano nawet drzewa z parku.

kopice
Foto: Traper /  fliudi.pl
kopice ruiny traper
Foto: Traper / fliudi.pl
Zrzut ekranu 2017-05-19 14.31.13
Foto: youtube.com / Historia z drona

Drugie życie dla Kopic?

Aktualna sytuacja kompleksu w Kopicach do 2017 roku nie była uregulowana. W przeszłości odnową pałacu zainteresowanych było już kilku inwestorów jednak nikt z nich nie podjął się ostatecznie tego zadania. Dopiero na początku stycznia tego roku, posiadłość została zakupiona przez luksemburską spółkę GLOBUCOR. Celem inwestora jest odbudowa pałacu z przeznaczeniem go na siedzibę Polsko-Niemieckiego Muzeum Historii oraz renaturyzacja zabytkowego parku. Prace mają trwać 7 lat, a ich koszt to ponad 100 mln euro. Być może w niedalekim czasie, będziemy mogli podziwiać nie tylko malownicze ruiny…

Co jednak z Kopciuszkiem?

Cofnijmy się jeszcze raz w przeszłość. Jest 1842 rok, na świat przychodzi mała Joanna, córka Antoni i Jana – chłopskiej rodziny. Ojciec Joanny pracuje w hucie cynku dla śląskiego przedsiębiorcy Karola Goduli. Matka zaś pracowała u Goduli jako służąca. Ojciec Joasi zmarł dość młodo, dlatego jej matka była zmuszona zabierać córkę do swojej pracy. Pewnego dnia, dziewczynka przeszkodziła staremu Goduli w pracy, a ten urzeczony jej bezpośredniością i odwagą postanowił zaopiekować się dziewczynką. Od tego czasu Joasia wychowywała się w domu przedsiębiorcy, który opłacił jej nawet nauczycieli.

joannam
Młoda Joanna

Karol Godula nie miał własnych dzieci, był człowiekiem bardzo samotnym i zamkniętym. Gdy zaczął chorować postanowił cały majątek przepisać na malutką Joasię. W ten własnie sposób sześcioletnia dziewczynka stała się właścicielką  4 kopalni galmanu, 6 kopalni węgla, 4 majątków ziemskich. W tym momencie stalą się najbogatszą kobietą w historii Śląska. Po wykonaniu ostatniej woli starego Goduli, życie Joanny zostało zagrożone. Krewni Karola zorganizowali nawet zamach na życie dziewczynki. W obawie o życie Joanny, jej opiekunowie ukryli ją w Klasztorze Urszulanek we Wrocławiu. Po opuszczeniu klasztoru Joanna zdobyła tytuł szlachecki i wkrótce wyszła za mąż za hrabiego Hansa Ulricha Schaffgotscha. Po ślubie młoda para zamieszkała w Pałacu w Kopicach. To właśnie oni doprowadzili do kolejnej przebudowy pałacu i doprowadzili park do świetności. Joanna doskonale radziła sobie w interesach, otrzymany spadek pomnożyła siedem razu. W Kopicach wychowała czwórkę swoich dzieci. Joanna Gryczik von Schomberg-Godulla zmarła w posiadłości w 1910 roku.

joanna stara
Joanna wraz z mężem – hrabią von Schaffgotschen

Poniżej jeszcze kompleksowy widok na ruiny pałacu z ‚lotu ptaka’.

  • ikona wpisu: fot. Jarosław Szymaczewski

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *